دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی با هدف تضمین کیفیت علمی، اصالت پژوهشها و رعایت اصول اخلاق در انتشار، از فرآیند داوری دوسو ناشناس (Double-Blind Peer Review) استفاده میکند. در این شیوه، هویت نویسندگان و داوران در تمام مراحل داوری برای یکدیگر محرمانه باقی میماند تا فرایند ارزیابی با رعایت عدالت، بیطرفی و استقلال علمی انجام شود.
این نشریه در تمامی مراحل بررسی و انتشار مقالات، از اصول و رهنمودهای کمیته اخلاق در انتشار (COPE)، «اصول شفافیت و بهترین رویهها در نشر علمی»، و ضوابط و آییننامههای نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیروی میکند. همچنین تمامی نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه ملزم به رعایت اصول اخلاق پژوهش، محرمانگی اطلاعات و اجتناب از هرگونه تعارض منافع هستند.
پس از دریافت مقاله از طریق سامانه نشریه، دفتر مجله از نظر کامل بودن مدارک، رعایت شیوهنامه نگارش، تطابق ساختار مقاله با دستورالعمل نویسندگان و همانندجویی اولیه، مقاله را بررسی میکند.
مقالاتی که شرایط اولیه را احراز نکنند، برای اصلاح به نویسنده مسئول بازگردانده شده یا بدون ورود به مرحله داوری رد خواهند شد.
مقالات تأییدشده توسط سردبیر و در صورت لزوم اعضای هیئت تحریریه از نظر معیارهای زیر ارزیابی میشوند:
تناسب موضوع با اهداف و حوزه تخصصی نشریه؛
نوآوری و ارزش علمی پژوهش؛
روششناسی پژوهش؛
اصالت و کیفیت علمی مقاله؛
رعایت اصول اخلاق پژوهش.
در این مرحله ممکن است مقاله بدون ارسال به داوری رد شود یا برای اصلاحات اولیه به نویسندگان بازگردانده شود.
مقالاتی که مرحله ارزیابی اولیه را با موفقیت طی کنند، برای حداقل دو داور متخصص در حوزه مربوطه ارسال میشوند.
داوری به صورت دوسو ناشناس انجام میشود؛ بنابراین:
هویت نویسندگان برای داوران ناشناس است؛
هویت داوران نیز برای نویسندگان محرمانه خواهد بود.
داوران موظفاند مقاله را صرفاً بر اساس معیارهای علمی ارزیابی کرده و از هرگونه جانبداری، قضاوت شخصی یا تعارض منافع خودداری کنند.
پس از دریافت گزارشهای داوری، سردبیر با بهرهگیری از نظر هیئت تحریریه یکی از تصمیمهای زیر را اتخاذ میکند:
پذیرش مقاله بدون اصلاح؛
پذیرش پس از انجام اصلاحات جزئی؛
بررسی مجدد پس از انجام اصلاحات اساسی؛
رد مقاله.
در مواردی که میان نظر داوران اختلاف اساسی وجود داشته باشد، مقاله برای داور دیگری ارسال خواهد شد و تصمیم نهایی بر اساس مجموع نظرات کارشناسی اتخاذ میشود.
در صورت درخواست اصلاح، نویسندگان موظفاند ضمن اعمال اصلاحات، پاسخ مستدل و مستند به تمامی دیدگاههای داوران را در قالب فایل پاسخ به داوران ارائه کنند.
عدم ارسال اصلاحات در مهلت مقرر، به منزله انصراف از ادامه فرایند بررسی تلقی خواهد شد.
پس از تأیید نهایی اصلاحات توسط سردبیر و در صورت نیاز داوران، مقاله برای انتشار پذیرفته میشود.
تصمیم نهایی درباره پذیرش یا رد مقاله صرفاً بر عهده سردبیر است.
داوران نقش اساسی در ارتقای کیفیت علمی نشریه دارند و موظفاند:
مقاله را بیطرفانه، دقیق و منصفانه ارزیابی کنند.
محرمانگی کامل اطلاعات مقاله را حفظ نمایند.
از استفاده از اطلاعات مقاله پیش از انتشار خودداری کنند.
در صورت وجود هرگونه تعارض منافع، مراتب را فوراً به سردبیر اطلاع داده و از داوری انصراف دهند.
نظرات خود را مستند، محترمانه، شفاف و سازنده ارائه کنند.
نقاط قوت، ضعف، نوآوری، روش تحقیق، تحلیل دادهها، منابع و نتیجهگیری مقاله را به دقت بررسی کنند.
هرگونه احتمال سرقت علمی، انتشار تکراری یا تخلف پژوهشی را به سردبیر گزارش دهند.
داوران مقالات را بر اساس معیارهای زیر ارزیابی میکنند:
تناسب موضوع با حوزه مطالعات برنامه درسی؛
نوآوری و اهمیت علمی پژوهش؛
وضوح مسئله و اهداف پژوهش؛
استحکام چارچوب نظری؛
مناسب بودن روش تحقیق؛
اعتبار و تحلیل دادهها؛
انسجام و سازماندهی متن؛
کیفیت نگارش علمی؛
کفایت و روزآمد بودن منابع؛
رعایت اصول اخلاق پژوهش؛
میزان مشابهت و اصالت مقاله.
تمامی اطلاعات مربوط به مقالات ارسالی محرمانه تلقی میشود.
اعضای هیئت تحریریه، داوران و کارکنان اجرایی مجله مجاز به افشای اطلاعات مربوط به مقاله، نویسندگان، فرایند داوری یا نتایج آن برای اشخاص ثالث نیستند؛ مگر در مواردی که قوانین یا مقررات اخلاق پژوهش الزام کند.
داوران موظفاند پس از پایان فرایند داوری، نسخههای مقاله را حذف کرده و از هرگونه استفاده شخصی از محتوای آن خودداری کنند.
تمامی نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه موظفاند هرگونه تعارض منافع احتمالی را پیش از آغاز فرایند بررسی اعلام کنند.
در صورت احراز تعارض منافع، سردبیر نسبت به جایگزینی داور یا اتخاذ تصمیم مقتضی اقدام خواهد کرد تا سلامت و بیطرفی فرایند داوری حفظ شود.
نشریه تلاش میکند فرایند بررسی اولیه و داوری تخصصی مقالات را در کوتاهترین زمان ممکن انجام دهد. با این حال، مدت زمان بررسی بسته به موضوع مقاله، سرعت پاسخگویی داوران و انجام اصلاحات توسط نویسندگان ممکن است متفاوت باشد. تمامی مراحل بررسی از طریق سامانه نشریه به اطلاع نویسنده مسئول خواهد رسید.
