واکاوی نظریه‌های برنامه‌درسی بر مبنای طبقه‌بندی میلر به منظور شناسایی بستر نظری مناسب برای طراحی برنامه‌های‌درسی مبتنی بر شرایط بحران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی،دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی و ایجاد بستر نظری مناسب برای طراحی برنامه‌درسی در شرایط بحران‌های حاد و اضطراری بود. در این راستا، ابتدا با تحلیل اسناد و روش نقد توسعی، پیامدهای بحران‌ها بر جامعه و نظام آموزشی استخراج و مبنای نقد و استنتاج قرار گرفت. سپس دسته­بندی­های مطرح در نظریه برنامه‌درسی بررسی و با توجه به معیارهایی چون جامعیت و کارآیی در پاسخگویی به مساله پژوهش، طبقه‌بندی جان میلر انتخاب و موضع نظریه های تشریح شده آن  در قبال این شرایط تحلیل شد. بر اساس نتایج، با نظر به شرایط خاص روانی و اجتماعی افراد درگیر در بحران، رهنمودهای نظریه انسان‌گرایی اجتماعی برای طراحی یک برنامه درسی که به افزایش تاب‌آوری و بازگشت سریعتر افراد به شرایط عادی کمک کند نسبت به دیدگاه‌های دیگر مناسب‌تر تشخیص داده شد. وحدت بنیان های نظر و عمل برنامه درسی در شرایط بحران، ضرورت غیرقابل اجتنابی است که در تحلیل نهایی اشاره شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing Curriculum Theories Based on Miller's Taxonomy to Identify an Appropriate Theoretical Framework for Designing Crisis-based Curricula

نویسندگان [English]

  • Sayyed Ali Ghaderi 1
  • Behrooz Mahram 1
  • mahmood saeedy rezvani 1
  • Mohsen Noghani 1
  • Morteza Karami 2
1 Faculty of Psychology and Educational Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
2 Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

The goal of this study was to identify and develop an appropriate theoretical framework for designing curricula in acute crises and emergencies. In this regard, first, by document analysis and ampliative criticism methods, the consequences of crises on the society and the educational system were extracted and used as a basis for criticism and drawing a conclusion. Then, relevant taxonomies in curriculum theories were studied, and based on some criteria such as comprehensiveness and efficiency in answering the research questions, the taxonomy of Miller was selected and the positions of its expounded theories on crises were analyzed. Based on the obtained results, given the special psychological and social conditions of people who have been involved with crises, it was recognized that the guidelines of the social humanistic theory are more appropriate than the others for designing a curriculum which would help increase people's resilience and cause their faster return to normal conditions. The integrity of the theory and practice foundations of curricula in crisses is an unavoidable necessity that has been referred to in the final analysis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • crisis-based curriculum
  • theories of curriculum
  • social humanistic theory
قرآن کریم.
نهج البلاغه. ترجمه محمد تقی جعفری (1380). تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری و دفتر نشر فرهنگ اسلامی. 
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
اسکایرو، مایکل استیون (1393). نظریه‌های برنامه‌درسی (ایدئولوژی‌های برنامه‌درسی). ترجمه محسن فرمهینی فراهانی، تهران: آییژ.
امین‌خندقی، مقصود و قادری، سید‌علی (1394). برنامه‌درسی پست‌مدرن در بوته نقد. پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت، 5 (1)، 5-29.
حسینی‌خواه، علی (1396). طبقه‌بندی نظریه‌های برنامه‌درسی: دورثی هیونکی. دانشنامه ایرانی برنامه‌درسی. بازیابی شده در تاریخ 4 اسفند 1396، از
http://www.daneshnamehicsa.ir/userfiles/file/article/8/Dorothy%20Huenecke.%20Dr.%20Hosseinikhah.%207.11.96(1).pdf
ربیعی، علی و حسینی، سمیرا‌سادات (1392). مدیریت بحران (مفاهیم، الگوها و شیوه‌های برنامه‌ریزی در بحران های طبیعی). تهران: انتشارات تیسا.
روشندل اربطانی، طاهر؛ پور عزت، اصغر و قلی پور، آرین (1387). تدوین الگوی جامع فراگرد مدیریت بحران با رویکرد نظم و امنیت. فصلنامه دانش انتظامی، 10 (2): 63-80.
سلطانی، اصغر (1393). تحلیل «نظریه برنامه درسی» در کتب دانشگاهی ایران. دو فصلنامه پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی ایران، 34، 28-50.
شریفیان، فریدون (1391). نوع شناسی نظریه های برنامه درسی. اصفهان: نشر آموخته.
شورای عالی انقلاب فرهنگی (1390). مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
شورت، ادموند سی. (1388). روش‌شناسی مطالعات برنامه‌درسی، تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و سمت.
شیرزاد کبریا، بهارک (1392). بررسی ابعاد و مولفه‌های مدیریت بحران به منظور ارائه راهکار مناسب برای مدارس متوسطه شهر تهران. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی، 4(4)، 85- 112.   
قاسم‌زاده، فاطمه؛ موسوی شندی، پدرام؛ احمدیان، آراسب؛ خیل تاش، گلزار و نمازی، محمد باقر (1386). کودک، حق، بحران: کودکان و رویکرد حق محور در بحران و نقش نهادهای مدنی. تهران: نخبگان.
قلتاش، عباس (1397). طبقه‌بندی ویلیام هنری شوبرت از دیدگاه‌های برنامه‌درسی. دانشنامه ایرانی برنامه‌درسی. بازیابی شده در تاریخ 7 مرداد 1397، از
http://www.daneshnamehicsa.ir/userfiles/file/article/8/William%20Henry%20Schubert-Dr_%20Gholtash_16_4_97.pdf
گوتک، جرالد، ال. (1386). مکاتب فلسفی و آراء تربیتی. تهران: سمت
مهرمحمدی، محمود و امین‌خندقی، مقصود (1388). مقایسه ایدئولوژی‌های برنامه‌درسی میلر و آیزنر: نگاهی دیگر. مجله مطالعات تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، 10 (1)، 27-45.
مهرمحمدی، محمود و همکاران (1389). برنامه‌درسی: نظریه ها، رویکردها و چشم‌اندازها(ویراست دوم)، مشهد: به‌نشر و تهران: سمت.
مهرمحمدی، محمود (1393). درآمدی بر شوآب و شوآب‌شناسی. فصلنامه مطالعات برنامه‌درسی ایران. 8(32)، 11-40.
میلر، جان (1390). نظریه‌های برنامه‌درسی. ترجمه محمود مهرمحمدی. تهران: سمت.
وزارت آموزش و پرورش (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش.
وزارت آموزش و پرورش (1390). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. بازیابی شده در تاریخ 20 خرداد 1394، از: http://medu.ir/portal/File/ShowFile.aspx
Ager, A., Metzler, J., Vojta, M., & Savage, K. (2013). Child friendly spaces: a systematic review of the current evidence base on outcomes and impact. Intervention, 11(2), 133-147. ‏
Aguilar, P., & Retamal, G. (2009). Protective environments and quality education in humanitarian contexts. International Journal of Educational Development, 29(1), 3-16. ‏ DOI: 10.1016/j.ijedudev.2008.02.002.
Bensalah, K. (2002). In Guidelines for education in situations of emergency and crisis: EFA strategic planning. UNESCO. Division of Policies and Strategies of Education Support to Countries in Crisis and Reconstruction. ‏
Bromley, P., & Andina, M. (2010). Standardizing chaos: a neo-institutional analysis of the INEE Minimum Standards for Education in Emergencies, Chronic Crises and Early Reconstruction. Compare, 40(5), 575-588, DOI: 10.1080/03057920903254972.
Burde, D. (2005). Education in crisis situations: Mapping the field. USAID.
Bauchamp, G (1981). Curriculum Theory. 4th ed. New York: peacock Publishers.
Cahill, K. M. (Ed.). (2010). Even in chaos: education in times of emergency (No. 8). Fordham Univ Press.
Dass-Brailsford, P (2016). Psychological Strategies and Challenges in Disaster Recovery, in Cutter, S. L. (Ed), Natural Hazard Science: Oxford Research Encyclopedias. Retrieved 2016, October 22, from http://naturalhazardscience.oxfordre.com/view/10.1093/ acrefore/9780199389407.001.0001/acrefore-9780199389407-e-35? rskey=n9hYGR&result=1, DOI: 10.1093/acrefore/9780199389407.013.35.
Davies, L. (2004). Education and conflict: Complexity and chaos. Routledge.
Ellis, A. K. (2014). Exemplars of curriculum theory. New York: Routledge. ‏
Furedi, F. (2007). The changing meaning of disaster. Area, 39(4), 482-489. ‏
Jogia, J., Kulatunga, U., Yates, G. P., & Wedawatta, G. (2014). Culture and the psychological impacts of natural disasters: Implications for disaster management and disaster mental health. Built and Human Environment Review, 7(1), 1. ‏
Javed, M. L., & Niazi, H. K. (2015). Crisis Preparedness and Response for Schools: An Analytical Study of Punjab, Pakistan. Journal of Education and Practice, 6(22), 40-47.
Kagawa, F. (2005). Emergency education: a critical review of the field. Comparative education, 41(4), 487-503, DOI: 10.1080/03050060500317620.
Macdonald, J. B. (1982). How literal is curriculum theory? Theory into practice, 21(1), 55-61. ‏
McFarlane, A. C., & Williams, R. (2012). Mental health services required after disasters: Learning from the lasting effects of disasters. Depression research and treatment, 2012. ‏
Naeem, F.; Ayub, M.; Masood, K.; Gul, H.; Khalid, M.; Farrukh, A.; Shaheen, A.; Waheed, W.; Chaudhry, H. R. (2011). Prevalence and psychosocial risk factors of PTSD: 18months after Kashmir earthquake in Pakistan. Journal of affective disorders, 130(1), 268-274. ‏
Null, W. (2016). Curriculum: From theory to practice. Rowman & Littlefield. ‏
Ornstein, A. C. & Hunkins, F. P. (2016). Curriculum: Foundations, principles, and issues. Pearson Education. ‏
Paton, D. (2016). Risk, Readiness, and Resilience to Natural Hazards. in Cutter, S. L. (Ed), Natural Hazard Science: Oxford Research Encyclopedias. Retrieved 2016, October 22, from http://naturalhazardscience.oxfordre.com/view/10.1093/acrefore/9780199389407.001.0001/acrefore-9780199389407-e-2?rskey=8PpfGb&result=1, DOI: 10.1093/acrefore/9780199389407.013.2.
Petal, M. (2008). Disaster Prevention for Schools: Guidance for education sector decision-makers. Retrieved 2016, December 23, from http://www. Prevention web.
Shaw, R., Takeuchi, Y., Ru Gwee, Q., & Shiwaku, K. (2011). Chapter 1 Disaster education: an introduction. In Disaster education (pp. 1-22). Emerald Group Publishing Limited. ‏
Sinclair, M. (2002). Planning education in and after emergencies. Paris: UNESCO, International Institute for Educational Planning. ‏
Sirin, S. R., & Rogers-Sirin, L. (2015). The educational and mental health needs of Syrian refugee children. Migration Policy Institute.
The Intrenational Disaster Database (EM-DAT), Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). General classification of disasters (2009). Retrieved 2017, January 23, from http://www.emdat.be/classification.
The International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) (2017). Types of disasters: Definition of hazard. Retrieved 2017, January 21, from:  http://www.ifrc.org/en/what-we-do/disaster-management/about-disasters/definition-of-hazard/ (1/21/2017).
‏Thayaparan, M.; Siriwardena, M.; Malalgoda, C. I.; Amaratunga, D.; Lill, I. & Kaklauskas, A. (2015). Enhancing post-disaster reconstruction capacity through lifelong learning in higher education. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 24(3).
UN (2016). Universal Declaration of Human Rights. Retrieved 2016, November 17, from http://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights
UNESCO (2010). Guidebook for planning education in emergencies and reconstruction. UNESCO/IIEP. ‏
UNICEF. (2007). A Human Rights-Based Approach to Education for All: A framework for the realization of children’s right to education and rights within education. UNICEF. ‏
UNICEF. (2009). Psychosocial Support of Children in Emergencies. UNICEF. ‏
Varghese, S. B. (2010). Cultural, ethical, and spiritual implications of natural disasters from the survivors’ perspective. Critical care nursing clinics of North America, 22(4), 515-522.
Wisner, B., Blaikie, P., Cannon, T., Davis, I., (2004). At risk: natural hazards, people's vulnerability and disasters, Routledge. ‏